کد خبر: 5955
ف
محیطی منحصر به فرد برای توسعه دانش بشر
 فضا در خدمت پزشکی و سلامت
شرایط ویژه فضا و سایر سیارات به دلیل تفاوت‌های بارز با شرایط زمین، می‌تواند محیط منحصر به فردی برای پیشرفت و توسعه دانش و تکنولوژی بشر فراهم سازد.

به گزارش بهداشت نیوز،  از ویژگی‌های متمایزکننده محیط فضا از زمین، می‌توان به نبود جاذبه موثر (میکروگراویتی)، وجود پرتوهای کیهانی و نبود ریتم سیرکادین (24 ساعت) اشاره کرد. از ابتدای ماموریت‌های فضایی تاکنون مشخص شده است که قرارگیری در فضا با تغییرات سازشی و غیرسازشی (بیماری) در بدن انسان همراه است. فضانوردان در ماموریت‌های خود، دچار مشکلاتی چون تهوع، شیفت و تغییر در میزان مایعات بدن، اختلال در الگوی خواب، کاهش مقاومت و سیستم ایمنی بدن و دیگر تغییرات سازشی می‌گردند. با بازگشت به زمین، بسیاری از این تغییرات مجددا تعدیل می‌شوند که این تعدیل در برخی مشکلات به‌ سرعت و در برخی دیگر به صورت تدریجی و کند اتفاق می‌افتد. برای مثال تغییراتی چون کاهش توده استخوانی و اتروفی استخوان‌ها، سال‌ها زمان می‌برد تا به حالت اول و طبیعی برگردد. به نظر می‌رسد که این تغییرات سازشی و غیرسازشی حاصل تغییرات در سطح سلول‌ها و عملکرد آنها باشد.

شرایط ویژه فضا و سایر سیارات به دلیل تفاوت‌های بارز با شرایط زمین، می‌تواند محیط منحصر به فردی برای پیشرفت و توسعه دانش و تکنولوژی بشر فراهم سازد. ایجاد شرایط کامل بی‌وزنی به‌ویژه در ترکیب با سایر فاکتورهای فضا، مانند پرتوهای کیهانی، را نمی‌توان به طور کامل بر روی زمین شبیه‌سازی کرد. مطالعه کامل و جامع تاثیر این شرایط بر زیستمند‌های زنده را تنها می‌توان در فضا انجام داد. با این وجود به دلیل هزینه بر بودن تحقیقات درفضا، بسیاری از این مطالعات در شرایط شبیه سازی شده بر روی زمین انجام می شود. مطالعات فضایی تا به امروز نشان داده است که نتایج به دست آمده از این مطالعات نه تنها در رفع مشکلات ماموریت‌های فضایی سودمند واقع شده است بلکه در ارتقای کیفیت زندگی بشر روی زمین نیز بسیار موثر بوده است. از آن جا که تجهیزات فضایی برای کار در شرایط سخت و ویژه طراحی و ساخته شده‌اند بدون شک دارای دقت و کیفیت بالاتری برای شرایط زمینی خواهند بود و موجب تسهیل و سرعت بخشیدن به گسترش علم در حوزه های مختلف شده‌اند. بدون شک رشد و توسعه ایران اسلامی در گرو گسترش بیش از پیش علوم و فناوری‌های نوین در بخش‌های مختلف به ‌ویژه در مراکز علمی و دانشگاهی در حوزه‌های هوافضا است.

 


فناوری های فضایی و پزشکی

فضانوردان در ماموریت‌های خود، با مشکلات عدیده‌ای چون تهوع، شیفت و تغییر در میزان مایعات بدن، اختلال در الگوی خواب، کاهش مقاومت و سیستم ایمنی بدن، اتروفی عضلانی و کاهش توده استخوانی و دیگر تغییرات سازشی مواجه هستند. با بازگشت به زمین، بسیاری از این تغییرات مجددا تعدیل می‌گردد که این تعدیل برای برخی مشکلات به‌سرعت و برای برخی دیگر به صورت تدریجی و کند است. به طور نمونه تغییراتی چون کاهش توده استخوانی و اتروفی استخوان‌ها، سال‌ها زمان می‌برد تا به حالت اول و طبیعی برگردد. تحقیقاتی که به منظور تعیین روند این تغییرات و همچنین پیشگیری و یا کم کردن سرعت ایجاد این آسیب‌ها در ماموریت‌های فضایی مورد استفاده قرار می‌گرفتند، در بهبود کیفیت زندگی بشر نیز تاثیر به سزایی داشته‌اند. همچنین مانیتورینگ علایم حیاتی فضانوردان نیز در طول ماموریت فضایی امری لازم و ضروری برای بررسی روند تغییرات فیزیولوژیک و همچنین ارزیابی سلامت فضانورد است. امروزه بسیاری از دستگاه‌ها و سیستم‌هایی که در مراکز پزشکی استفاده می‌شوند در ابتدا برای کاربردهای هوافضایی و استفاده در محیط‌های سفینه و شرایط فضایی طراحی و ساخته شده بودند. فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند اسپکترومتر مینیاتوری، تجهیزات اولتراسوند قلبی، تصویربرداری از استخوان، روش‌های غیرتهاجمی برای بررسی‌های بیوشیمیایی نمونه‌‌های خون و بافت و پیشرفت روش‌های درمان آسیب‌های نخاعی همگی نتیجه مطالعات فضایی هستند.

درمان و تشخیص سرطان

در سال 1996 مرگ و میر زنان ناشی از سرطان سینه در امریکا حدودا 44560 نفر بود. پیشرفت‌های اخیر در فناوری فضایی در حال حاضر منجر به تحول چشمگیری در فناوری تصویر برداری شده است. یکی از این فناوری‌ها سیستم ماموگرافی دیجیتال است که این سیستم به طور دقیقی نمونه برداری از سینه را امکان پذیر می سازد. در این دستگاه از backside-thinned CCD بهره گرفته شده است که اولین بار برای اسپکترومتر تلسکوپ‌های فضایی طراحی و ساخته شده بود. در واقع فناوری فضایی باعث شد ماموگرافی دیجیتال مستقیم ظرف کمتر از 2 سال پیشرفت قابل توجهی داشته باشد و در تشخیص زودرس و درمان سرطان سینه موثر باشد.

درمان بیماری های قلبی عروقی

نتیجه تحقیقات دانشمندان و پزشکان در زمینه فضا، کشف روش‌های نوین درمان پزشکی و ارتقای بهداشت و سلامت بر روی زمین بوده است. به طور نمونه می‌توان به ساخت وسایل قرارگیری درون بطن قلب (ventricular assist device) برای بیمارانی که دچار نارسایی قلبی هستند و منتظر پیوند قلب هستند اشاره کرد. پیشرفت در تکنیک‌های تله مدیسین که به پزشکان این امکان را می‌دهد که بتوانند بیماران را در نقاط دور افتاده تحت مراقبت و درمان قرار دهند و همچنین در سفرهای فضایی بیماری و مشکلات بهداشتی فضانوردان را تشخیص دهند و درمان کنند نیز از نتایج این تحقیقات است. برنامه‌های آموزشی فضایی به طور موثر برای جلوگیری از اختلالات حاد قلبی عروقی در شرایط استراحت مطلق یا سفرهای فضایی توسعه یافته است. امروزه این فناوری برای درمان بیمارانی که به مدت طولانی بستری هستند به کار گرفته می شود. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به زنان جوانی با سندروم تاکی کاردی که سندرومی ناتوان کننده است و مانع از راست ایستادن بیمار در مدت زمان طولانی می شود؛ و همچنین بیماران چاق، فشار خون بالا، نارسایی قلبی و یا بیماران ایسکمی و افراد داری پوکی استخوان می باشد اشاره کرد.

تحقیقات فضایی در پیشرفت علم مهندسی پزشکی

فناوری هوافضا در زمینه‌های مختلف علم پزشکی مثل پردازش تصاویر دیجیتال، پزشکی و زیست‌شناسی فضایی، میکروالکترونیک، اپتیک، الکترواپتیک و تصویربرداری التراسونیک، کاربردهای ثانویه پیدا کرده است. در واقع دستاورد‌های فناوری فضایی، مشکلات علوم پزشکی و بهداشت را حل نموده است. یکی از این موارد ساخت سنسورهای غیر تهاجمی برای بررسی عملکرد عضلانی و بازتوانی بیماران است. این سنسورها بدون نیاز به وارد کردن سوزن زیر پوست، مستقیما روی پوست قرار می‌گیرند و با استفاده از امواج مادون قرمز pH عضله و میزان مصرف اکسیژن آن را اندازه می‌گیرند. همچنین ساخت دستگاه‌های قابل حمل، سبک و اولتراسونیک برای تشخیص و درمان‌های پزشکی که به کمک آنها می‌توان خونریزی‌های داخلی، تومورهای بدخیم را تشخیص داد و برای شکستن سنگ‌های کلیه از آنها استفاده نمود. در فضا تشخیص بیماری و همچنین حفظ سلامتی  به دلیل محدود بودن امکانات و نبود پزشک بسیار مشکل است لذا سیستم‌های جدید به گونه‌ای طراحی شده‌اند که افراد غیر حرفه‌ای نیز بتوانند به راحتی کار درمان در ایستگاه‌های فضایی را انجام دهند.


بهداشت و تغذیه

تحقیقات در بخش بهداشت و تغذیه در سه حیطه اصلی تغذیه هوایی (aviation nutritional)، بهداشت تغذیه و بهداشت هوافضایی جای می‌گیرد که شامل بررسی در زمینه نیازمندی‌های تغذیه‌ای برای سفرهای فضایی، اثرات ضدخستگی آنتی اکسیدان‌ها و ارتباط بین هیپوکسی، تهویه و آنتی اکسیدان‌ها است.

درمان

آنالیز خونی یکی از بهترین روش‌های مانیتورینگ سلامت و تغییرات فیزیولوژیک بدن فضانوردان پس از قرارگیری در معرض بی وزنی است. دانشمندان یک سیستم بسیار سبک را برای آنالیز نمونه خون ساخته‌اند که lab-on-a-chip نام دارد. این سیستم انجام تست‌های خونی مختلف در فضا را امکان پذیر می‌سازد. همچنین این سیستم قادر است پنج نوع مختلف از سلول‌های خونی را اندازه بگیرد و همچنین پروتئین‌های پلاسما و سرم را شناسایی کند. این دستگاه در ابتدا برای کار در سفینه‌های فضایی طراحی و ساخته شد و امروزه این فناوری روی زمین در مناطق مختلفی مثل اورژانس‌های پزشکی، کلینیک‌ها و مناطق روستایی که تجهیزات زیادی در اختیار ندارند کاربرد دارد و باعث می‌شود که زمان مورد نیاز برای منتقل کردن نمونه خونی به آزمایشگاه کاهش یابد.

خود درمانی اختلالات روحی و افسردگی

 مجموعه‌ای از برنامه‌های درمانی ساخته شده است تا فضانورد بتواند بیماری‌های روحی و اختلالات شخصیتی خود را به موقع تشخیص دهد و بیماری خود را در طول سفرهای فضایی طولانی مدت درمان کند. در این برنامه فرد می‌تواند با استفاده از روش‌های رفتار- شناختی، افسردگی، استرس و اختلالات شخصیتی خود را درمان کند. امروزه این سیستم برای درمان تعداد زیادی از افراد، مخصوصا افراد ساکن در مناطق فاقد مراکز بهداشت روانی، کاربرد دارد. از این سیستم می‌توان در مدارس، ادارات دولتی، مراکز نظامی، کشتی‌ها و حتی منازل استفاده کرد.

تکنیک های اولتراسوند برای درمان شکستگی استخوان

پوکی استخوان یکی از عوارض پیری و همچنین سفرهای فضایی است که باعث می‌شود استحکام استخوان و توانایی تحمل بار خارجی کاهش یابد و استخوان مستعد شکستگی شود. برای حل این مشکلات دستگاهی به نام scanning confocal acoustic navigation ساخته شده است که به کمک آن می‌توان پارامترهای استخوانی، تراکم مواد معدنی و ساختار استخوانی را بررسی نمود. این ابزار همچنین برای بهبود شکستگی استخوان با استفاده از تکنیک‌های اولتراسوند کاربرد دارد. مهمترین دستاورد ساخت این دستگاه در علم پزشکی ایجاد یک روش درمانی غیر تهاجمی، دستگاه سبک و قابل حمل است که به راحتی در کلینیک‌های پزشکی برای مانیتورینگ سلامت استخوان و تسریع در بهبود شکستگی به کار گرفته می‌شود.

ریتم خواب و بیداری

کمبود خواب و یا اختلال در الگوی خواب می‌تواند سلامت افراد را تحت تاثیرقرار دهد. به طوری که کاهش میزان خواب باعث افزایش خطر چاقی و دیابت می‌شود، پاسخ بدن به دارو و واکسن کاهش می‌یابد و عملکرد سیستم قلب و عروق دچار تغییر می‌شود. برای حل مشکل خواب در فضانوردان نرم افزاری طراحی شده است که با استفاده از مدل سازی ریاضی می‌تواند به فضانوردان و تیم پشتیبان آنها روی زمین در تنظیم الگوی خواب و بیداری کمک کند. این فناوری روی زمین برای افرادی که در مشاغل خاص یا کارهای شیفتی فعالیت دارند و نیاز به افزایش ساعات کاری دارند و یا افرادی که در سفرهای طولانی مدت ریتم طبیعی خواب و بیداری در آنها مختل می شود کاربرد دارد.

رایانه‌های اپتیکال برای تشخیص استرس‌های روحی

فضانوردان طی ماموریت‌های فضایی باید بتوانند یک سری امور ضروری را برای کنترل سیستم‌های مختلف فضاپیما بدون هیچگونه استرسی انجام دهند. بنابراین آنها در تمام مدت ماموریت باید از نظر وجود استرس‌های روحی، احساسات منفی و خستگی که می‌تواند عملکرد آنها را تحت تاثیر قرار دهد بطور دقیق ارزیابی شوند. برای این منظور رایانه‌های هوشمندی ساخته شد، تا زمانی که خستگی یا استرس در عضلات چهره فرد ایجاد شود توسط رایانه تشخیص داده شود. دوربین‌های این سیستم، شکل و حرکات صورت را بصورت سه بعدی ضبط می‌کنند و استرس، خستگی و احساسات فرد را بطور مداوم و دقیق آنالیز می‌کنند. کاربرد این سیستم روی زمین برای مانیتورینگ روانی افرادی است که وظایف حساس دارند.

موارد دیگری از نقش فناوری‌های فضایی در افزایش کیفیت زندگی و سلامت غربالگری بیماران دارای ریسک بالای بیماری‌های قلبی-عروقی و توسعه استراتژی‌هایی برای کاهش خطرات قلبی عروقی در جوامع بشری و انتشار سلامت عمومی، اقداماتی جهت جلوگیری و کاهش آسیب‌های قلبی و عروقی ناشی از  تشعشعات زمینی مانند سلاح‌های هسته‌ای، رادیوتراپی در درمان سرطان‌ها و اشعه‌های خورشیدی است. همچنین به عنوان نمونه‌های دیگر تاثیر فناوری فضایی بر کیفیت زندگی می‌توان به  تکنیک‌های ماورای صوت توسعه یافته برای آنالیز داده‌های قلبی عروقی، توصیه‌هایی برای بهبود ایمنی و سلامت مردم، هدفمند کردن داروها در بافت هدف، دستیابی به نتایج بهتر و اثرات جانبی کمتر با میزان کمی از دارو، اقدام عملی برای کاهش دادن اتروفی و ضعف عضلانی در افرادی که بر اثر جراحی یا اسیب قادر به حرکت نیستند اشاره کرد.(سینا)


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
پر بازدیدترین
  • پاهایتان را در سرکه بگذارید، معجزه می کند
  • ستاره مشهور فوتبال از همسرش جدا شد + عکس
  • ۸ ماده غذایی که متخصصان قلب هیچ وقت نمی خورند!
  • علائم حمله قلبی خاموش
  • برد موشک‌های ایران به نیویورک می‌رسد + عکس
  • وضعیت اسف‌بار بازیگر زن ایرانی در ترکیه+تصاویر
  • از ترکیب سیر و آویشن برای پاکسازی ریه هااستفاده کنید
  • ابتکار کثیف طالبان برای حملات تروریستی + عکس
  • موتورسواری نرگس محمدی و همسرش + عکس
  • اتفاق نادر دیگری در برنامه علیخانی + عکس
  • عزرائیل در آسمان دیده شد +تصاویر
  • اینفوگرافیک/غرق شدن ایرانیان در زندگی مجازی!
  • طوفان نمک در دریاچه ارومیه + عکس
  • بازیگر زن به همراه قهرمان موتورسواری + عکس
  • خانم و آقای بازیگر سالگرد ازدواج شان را جشن گرفتند+عکس
  • مخوف ترین و سریعترین هواپیمای تاریخ + عکس
  • با ماساژکف پا این اتفاق در بدن رخ می دهد
  • کدام گروه ها، رفیق خونی هستند!؟ + اینفوگرافیک
  • اینفوگرافیک/نشانه هایی که به ما میگویند کمبود ویتامین داریم
  • اینفوگرافیک/افزایش زنان مبتلا به ایدز در ایران
  • قتل عام بی‌رحمانه نهنگ‌ها توسط دانمارکی ها + عکس
  • شخصیت شناسی: طعم بستنی دلخواهتان تعیین کننده شیوه رفتاری شما در زندگی است
  • این غذاها پیرتان می کند!
  • بهترین شغل دنیا +عکس
  • با خیال راحت جگر بخورید
  • اینفوگرافیک/نحوه بازیافت پسماند در سوئیس
  • ۱۵ روش کاهش وزن در ۱۵ دقیقه!
  • آقای بازیگر روی تخت بیمارستان +عکس
  • هشدار؛ کارمندان مراقب این بیماری باشند
  • سواستفاده یک بازیگر از سریال شهرزاد! + عکس
  • اینفوگرافیک/آلودگی هوا بر کدام گروه های جامعه تاثیر می گذارد؟
  • اینفوگرافیک/اثرات منفی استفاده از تبلت بر سلامت
  • دوستی ۲۵ ساله غواص و ماهی +عکس
  • اینفوگرافیک/جهان رو به نابودی ایدز
  • با این دمنوش ها روده تحریک پذیرتان را خاموش کنید
  • اینفوگرافیک/ فناوری‌های پزشکی
  • اینفوگرافیک/مقایسه جریمه های شهروندی در ایران و کشورهای مختلف
  • اینفوگرافیک/بخور و نخورهای معده خالی
  • وقتی هلال ماه شوال عکاسان را بر سر ذوق می آورد+ تصاویر
  • ۸ راهکاری که باید هر پدری به پسرش بیاموزد
  • اینفوگرافیک/دانستنی‌هایی شگفت انگیز در مورد پا
  • اینفوگرافیک/پرخاصیت ترین میوه های پاییزی
  • ماسک قوی خانگی ضد ریزش مو و شوره سر
  • با لیمو ونمک درد میگرن را تسکین دهید
  • اینفوگرافیک/چه میزان پروتئین در سبزیجات وجود دارد؟
  • هوشمندانه‌ترین بسته بندی‌های موادغذایی +عکس
  • واریکوسل را با طب سنتی درمان کنید
  • اینفوگرافیک/همه آمارهای مربوط به سرطان در ایران و جهان
  • با این نکات تغذیه ای از سنگ کلیه در امان باشید
  • وقتی برخی منشی مطب‌ها پا در کفش پزشکان می‌کنند
  • آخرین اخبار
  • ازدواج بعد از ۴۰ سال اصرار +عکس
  • کدام دانشجویان افسرده‌ترند؟
  • ازدواج سحر قریشی خواننده جوان شایعه یا واقعیت +عکس
  • گرمای شدید چه بلایی سر مردم آورد؟! +عکس
  • نحوه تهیه آشی سنتی که مانع "پیری زودرس" است
  • ازدواج دوم ستاره طنز ایران تائید شد! +عکس
  • خیال‌پردازی‌های غیرواقعی کودکان با بازی‌های رایانه‌ای
  • مهارتهای اجتماعی کودکان را تقویت کنید
  • تخلیه هیجانات روحی نوجوانان با بازی‌های گروهی
  • چرا جوانان به غذاهای ناسالم بیشتر علاقه مندند؟
  • میان وعده ای عالی و کم کالری برای رژیم‌های کاهش وزن
  • اتفاق نادر دیگری در برنامه علیخانی + عکس
  • 10 ماده غذایی که باید پس از 40 سالگی مصرف کنید
  • وضعیت اسف‌بار بازیگر زن ایرانی در ترکیه+تصاویر
  • اثرگذارترین برندهای چینی +عکس
  • وقتی هلال ماه شوال عکاسان را بر سر ذوق می آورد+ تصاویر
  • موتورسواری نرگس محمدی و همسرش + عکس
  • اینفوگرافیک/نشانه هایی که به ما میگویند کمبود ویتامین داریم
  • اینفوگرافیک/چه میزان پروتئین در سبزیجات وجود دارد؟
  • هوشمندانه‌ترین بسته بندی‌های مواد غذایی + عکس
  • چگونه کودک را حرف‌شنو تربیت کنیم؟
  • با خیال راحت جگر بخورید
  • اینفوگرافیک/آلودگی هوا بر کدام گروه های جامعه تاثیر می گذارد؟
  • از دلایل کبود شدن آسان بدن
  • دوستت دارم اما تو باور نکن!
  • اینفوگرافیک/مقایسه جریمه های شهروندی در ایران و کشورهای مختلف
  • اینفوگرافیک/غرق شدن ایرانیان در زندگی مجازی!
  • مخوف ترین و سریعترین هواپیمای تاریخ + عکس
  • اینفوگرافیک/دانستنی‌هایی شگفت انگیز در مورد پا
  • جای زخم را به صورت طبیعی از بین ببریم
  • ۱۵ روش کاهش وزن در ۱۵ دقیقه!
  • اینفوگرافیک/اثرات منفی استفاده از تبلت بر سلامت
  • اینفوگرافیک/جهان رو به نابودی ایدز
  • اینفوگرافیک/افزایش زنان مبتلا به ایدز در ایران
  • بهترین تکنیک تنفس برای کنترل و درمان اضطراب
  • روایت مادرانه لادن طباطبایی از اوتیسم
  • جشن عید فطر از قاب دوربین عکاسان در سراسر دنیا+ تصاویر
  • خانم و آقای بازیگر سالگرد ازدواج شان را جشن گرفتند+عکس
  • هوشمندانه‌ترین بسته بندی‌های موادغذایی +عکس
  • دوستی ۲۵ ساله غواص و ماهی +عکس
  • اینفوگرافیک/ایدز را بهتر بشناسیم
  • عزرائیل در آسمان دیده شد +تصاویر
  • آقای بازیگر روی تخت بیمارستان +عکس
  • سواستفاده یک بازیگر از سریال شهرزاد! + عکس
  • سرطانی با لقب "چنگار گوشتی"
  • اینفوگرافیک/دانستنی هایی درباره سدیم
  • پیش بینی هواشناسی برای تعطیلات عید فطر
  • بهترین شغل دنیا +عکس
  • اینفوگرافیک/ فناوری‌های پزشکی
  • اینفوگرافیک/عادت‌هایی که به کلیه‌ها آسیب می‌زنند