کد خبر: 59904
ف
تجسّم ادب در قرآن
اگر در قرآن، کافران به حیوانات تشبیه شده‌اند به این معناست که آن‌ها حقیقتاً حیوان هستند نه این‌که توهین به آن‌ها باشد. این تشبیه، برای شناخت واقعیّت کفر است.

به گزارش بهداشت نیوز، قرآن کریم، کتاب هدایت و سعادت بشریّت و منشأ تمامی خیرات است که ویژگی ممتاز و منحصر به فرد آن، کلام خدا بودن و اعجاز آن است. فهم حقیقت قرآن نیازمند تأمّل، تدبّر و کمک‌گرفتن از مفسّران حقیقی آن یعنی اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم‌السلام) است. یکی از سؤال‌هایی که گاهی در رابطه با کلام زیبا و معجزه بلاغت و فصاحت قرآن کریم مطرح می‌شود استفاده از اسامی حیوانات در خطاب به بعضی از انسان‌هاست که در جواب به این پرسش، توجّه به نکاتی چند ضروری است.

قرآن؛ کتاب حقیقت
مهم‌ترین ویژگی قرآن کریم برملا کردن حقایق است. دلیلش این است که قرآن برای هدایت بشریّت نازل شده است و اگر قرار باشد در مواردی به هر دلیلی از بیان حقایق خودداری کند، نتیجه این خودداری و عدم بیان حقیقت، مخلوط شدن حق و باطل و سرگردانی بندگان خواهد بود. لذا یکی از ویژگی‌های مهم قرآن کریم صراحت در بیان حق است. این خصوصیّت به خاطر اسماء و اوصاف خداوند متعال است که با تعابیر مختلف، به خصوص عبارت "حقّ مبین" بیان شده است. مثلاً می‌فرماید: «‏ [نور/25] آن روز، خداوند جزاى واقعى آنان را بى‏‌کم و کاست مى‏‌دهد و مى‏‌دانند که خداوند حق آشکار است!.» همچنین در آیه دیگری فرمود: « [نمل/79] پس بر خدا توکّل کن، که تو بر حقّ آشکار هستى!.»

حقیقت انسان در قرآن
انسان به عنوان اشرف مخلوقات دارای دو بعد جسمانی و روحانی است. در بعد جسمانی، همانند بقیه موجودات مادّی است. امّا آن‌چه باعث تفاوت او با دیگر موجودات مثلاً حیوانات می‌شود، وجود بُعد روحانی و معنوی منحصر به فرد اوست که حیوانات از این قابلیّت و وسعت روحی برخوردار نیستند. خداوند در تشریح خلقت انسان می‌فرماید: « ‏ [ص/71-72] و به خاطر بیاور هنگامى را که پروردگارت به فرشتگان گفت: "من بشرى را از گل مى‏‌آفرینم! هنگامى که آن را نظام بخشیدم و از روح خود در آن دمیدم، براى او به سجده افتید!".» این تفاوت مذکور، در واقع فقط یک قابلیّت است که اگر انسان از آن قابلیّت استفاده کند برتر از حیوانات خواهد بود؛ ولی اگر استفاده نکند پست‌تر خواهد شد. لذا می‌فرماید: « [تین/6-8] که ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم، سپس او را به پایین‏‌ترین مرحله بازگرداندیم، مگر کسانى که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌‏اند که براى آن‌ها پاداشى تمام نشدنى است!.» خداوند نعمتی افزون بر بقیه موجودات به او بخشیده و به او اختیار و عقل داده است که از آن، در راهی که خداوند قرار داده استفاده کند، نه در راه طغیان و سرکشی! به هر درجه‌ای در راه اطاعت خدا باشد ارج و اجر می‌یابد و به هر درجه‌ای که در راه شیطان و استکبار در مقابل دستورات الهی قرار گیرد پَست می‌شود. حتّی پست‌تر از حیوانات! آن هم تا حدّی که خداوند در توصیف او می‌فرماید:« أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَکْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلاَّ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبیلاً [فرقان/ 44] آیا گمان مى‏‌برى بیشتر آنان مى‏‌شنوند یا مى‌‏فهمند؟! آنان فقط هم‌چون چهارپایانند، بلکه گمراه‌ترند!.»

چرا بدتر از حیوان؟
امام علی (علیه‌السلام) در این رابطه می‌فرمایند: « خداوند(عزّ و جلّ)، در وجود فرشتگان، عقل بدون شهوت و در چارپایان، شهوت بدون عقل و در وجود انسان، عقل و شهوت را با هم قرار داد. پس هر کس که عقلش بر شهوتش پیروز گردد، از فرشتگان بهتر است و هر کس شهوتش بر عقلش پیروز گردد، از چارپایان بدتر است.» یعنی اگر حیوان، حیوانیّت می‌کند به این دلیل است که قابلیّت بیشتری در او نهاده نشده، ولی اگر انسان با این‌که نعمت و قابلیّت بیشتری به او داده شده همانند حیوانات رفتار کند، قطعاً از حیوانات پست‌تر خواهد بود.

حقایق اعمال
از آن‌جا که قرآن کریم کتابی برای بیان حقایق، از جمله حقایق انسان‌هاست در بعضی از آیات شریفه، کافران یا منافقان را با اسامی و توصیفات حیوان‌ها خطاب می‌کند که نشان‌گر واقعیّت اعمال آن‌هاست. به عبارت روشن‌تر؛ این توصیفات و اسم‌گذاری‌ها، برای روشن شدن حقیقت و برملا شدن باطل است که لازمه هدایتگری قرآن به حساب می‌آید. به عنوان نمونه می‌فرماید: «  [طه/ 124] و هر کس از یاد من روى گردان شود، زندگى(سخت و) تنگى خواهد داشت و روز قیامت، او را نابینا محشور مى‏‌کنیم!.»  عالم آخرت، تجسّم وسیع و گسترده‌‏اى از عالم دنیا است، و همه حقایق این جهان در آن‌جا به صورت متناسبى مجسّم مى‏‌شود، آنها که چشم جانشان در این عالم از دیدن حقایق نابیناست در آنجا چشم جسمشان نیز نابینا خواهد بود.معلوم می‌شود که خداوند متعال در این تعبیرات، در واقع خبر از واقعیّتی می‌دهد که امروز، مخفی است ولی در قیامت آشکار می‌شود؛ لذا توهین نیست بلکه بیان واقعیّت است!.
این سؤال به شکل دیگری نیز قابل مطرح شدن است که اصولاً آیا محشور شدن برخی از انسان‌ها به صورت حیوان در قیامت، نوعی توهین و بی‌حرمتی نیست؟! جواب آن واضح است زیرا عدالت ایجاب می‌کند همانطوری که انسان‌ها عمل کرده‌اند با آن‌ها برخورد شود. اگر در دنیا توهین کرده‌اند به آن‌ها توهین بشود، اگر توحّش کرده‌اند وحشی محشور شوند و...!.

نتیجه این‌که؛ از مجموع آن‌چه گفته شد می‌فهمیم که انسان‌ها غیر از ظاهر مادّی و صورت ظاهری، حقیقتی باطنی دارند که بسته به نوع راهی که در حال پیمودن آن هستند شکل و باطنی متفاوت به خود می‌گیرند.

 

منبع: رهروان ولایت


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.